و به سقوط غرناطه پايان نگرفت و پيش از آنكه به پايان كامل خود رسد شاهد چند حادثهء ديگر بود و قربانيانى داد . 2 اكنون بنگريم كه كار پادشاه مخلوع ابو عبد الله محمد بن على آخرين ملوك اندلس به كجا كشيد . او پس از استيلاى مسيحيان بر غرناطه از شهر بيرون آمد و با اهل بيت و اصحاب و حشم خويش به منطقهء البشرات رفت و در آنجا و در شهر اندرش استقرار يافت و اين يكى از مناطقى بود كه به او اقطاع داده بودند تا در آنجا در ظل حمايت دولت قشتاله بياسايد . بسيارى از شهسواران و سروران و فقها با او به موطن جديد رفتند . مقدم بر همه وزير او يوسف بن كماشه و ابو القاسم عبد الملك ( يا عبد المليخ ) از ياران بسيار نزديك او بودند . خانواده سلطان مخلوع عبارت بود از مادرش عايشه و دخترش نيز عايشه و زنش مريم ( يا مريمه ) و پسر خردسالش « 4 » . برادر كوچكش يوسف در المريه در ايام فتنه به تحريك پدرش سلطان ابو الحسن على - چنان كه گفتيم - كشته شده بود . ابو عبد الله در اين هنگام جوانى در حدود سى ساله بود ، هرچند دقيقا نمىدانيم در چه تاريخى به دنيا آمده است ولى دوستش مورخ قشتالى هرناندو دوبايثا مىگويد در روزى كه توانست از زندان پدر بگريزد - در سال 1482 م / 887 ه - قريب به بيست سال از عمرش رفته بود . بنابراين به هنگام تسليم غرناطه سى ساله بوده است . « 5 » در وصف چهره و اندام او يك روايت قشتالى معاصر او حاكى است كه بلندبالا و

--> ( 4 ) . از برخى قراردادهاى ميان ابو عبد الله و پادشاه و ملكهء قشتاله برمىآيد كه بيش از يك دختر داشته و عايشه دختر بزرگ او بوده است . ( 5 ) . رجوع كنيد به روايت azeaB ed odnanreH ضمن كتاب اخبار العصر ص 63 .